Cập nhật: 26 tháng 10, 2026 · 3 phút đọc
AIS AtoN (Automatic Identification System – Aids to Navigation) là việc dùng hệ thống nhận dạng tự động AIS để phát thông tin về một báo hiệu hàng hải. Nhờ đó, phao, đèn hay giàn khoan hiện lên thành biểu tượng trên ECDIS và radar của mọi tàu trong vùng phủ sóng, kèm tên, vị trí và trạng thái.
AIS hoạt động ra sao?
AIS là hệ thống trao đổi dữ liệu tự động trên băng tần VHF hàng hải, dùng hai kênh AIS 1 và AIS 2 (161,975 MHz và 162,025 MHz). Tàu, trạm bờ và trạm báo hiệu phát các bản tin số theo chuẩn kỹ thuật ITU-R M.1371. Báo hiệu sử dụng bản tin số 21 – Báo cáo báo hiệu hàng hải (Aids-to-Navigation report), chứa:
- Mã nhận dạng MMSI của báo hiệu (dạng 99MIDxxxx) và tên báo hiệu
- Loại báo hiệu (hướng Bắc, bên trái luồng, vùng nước an toàn…)
- Vị trí, kích thước
- Cờ “lệch vị trí” (off-position) và trạng thái hoạt động
- Cờ cho biết báo hiệu là thực hay ảo
Ba dạng AIS AtoN
| Dạng | Báo hiệu vật lý | Nơi phát bản tin | Ứng dụng điển hình |
|---|---|---|---|
| Thực (Real) | Có | Thiết bị AIS gắn trên chính báo hiệu | Phao đầu luồng, hải đăng, giàn khoan |
| Tổng hợp (Synthetic) | Có | Trạm bờ phát thay cho báo hiệu | Báo hiệu không lắp được thiết bị AIS; có thể giám sát hoặc dự đoán |
| Ảo (Virtual) | Không | Trạm bờ | Đánh dấu xác tàu mới, vùng cấm tạm thời, tuyến ống |
AIS AtoN ảo đặc biệt hữu ích: có thể đánh dấu một mối nguy mới chỉ trong vài phút, trong khi thả phao thật cần tàu công tác và thời tiết thuận lợi.
Các loại trạm AIS AtoN
Tiêu chuẩn IEC 62320-2 quy định trạm AIS AtoN, thường chia thành:
- Type 1 – chỉ phát, cấu hình tại chỗ; đơn giản, tiết kiệm điện.
- Type 2 – phát và thu, có thể được cấu hình từ xa qua đường AIS.
- Type 3 – như Type 2 và có khả năng thu nhận đầy đủ để hỗ trợ giám sát, chia sẻ dữ liệu nâng cao.
Chọn loại trạm phụ thuộc vào nguồn điện sẵn có (pin mặt trời trên phao nhỏ hay điện lưới trên giàn), nhu cầu cấu hình từ xa và yêu cầu giám sát.
Giám sát báo hiệu qua AIS
Ngoài bản tin 21, trạm AIS AtoN có thể gửi bản tin ứng dụng riêng (Application Specific Message – ASM) qua bản tin 6 hoặc 8, mang dữ liệu giám sát như:
- Điện áp ắc quy, dòng sạc pin mặt trời
- Trạng thái đèn chính/đèn dự phòng
- Trạng thái racon, cảm biến cửa, cảm biến va chạm
Trạm bờ AIS thu các bản tin này và chuyển về phần mềm giám sát. Ưu điểm: không tốn cước viễn thông. Hạn chế: chỉ hoạt động trong vùng phủ sóng VHF của trạm bờ (thường vài chục hải lý) và góp phần làm tăng tải kênh AIS – lý do ngành hướng tới kênh ASM riêng của VDES.
Lưu ý khi triển khai tại Việt Nam
- Đăng ký MMSI cho báo hiệu với cơ quan quản lý tần số và Cục Hàng hải trước khi phát.
- Thống nhất tên, loại báo hiệu với thông báo hàng hải và hải đồ.
- Cấu hình chu kỳ phát hợp lý để không làm quá tải kênh AIS ở khu vực cảng đông tàu.
- Với AIS AtoN ảo, cần quy trình phê duyệt và thông báo hàng hải đi kèm, vì báo hiệu ảo chỉ hiển thị trên thiết bị điện tử.
- Kết hợp giám sát qua 4G/vệ tinh cho báo hiệu xa bờ ngoài vùng phủ sóng trạm bờ.
Phúc Nguyên Marine cung cấp thiết bị AIS AtoN, racon và tích hợp dữ liệu AIS vào nền tảng giám sát báo hiệu từ xa. Xem sản phẩm.
Tài liệu tham khảo: ITU-R M.1371; IEC 62320-2; IALA R0126 về sử dụng AIS trong dịch vụ báo hiệu hàng hải; iala.int.